IranSource | Understanding and Analyzing a Multifaceted Iran

March 7, 2016
شمار نمایندگان زن مجلس دهم ایران، نزدیک به دو برابر شمار آنها در مجلس نهم خواهد بود. افزایش کرسی های متعلق به زنان، ناظران را به کاهش نابرابری جنسیتی در نظام مردسالار جمهوری اسلامی امیدوار کرده است.
تاکنون، نتایج انتخابات مجلس حاکی از راه یافتن ۱۴ نماینده زن به مجلس است، و تحلیلگران تخمین زده اند که ممکن است تا ۲۲ کرسی از ۲۹۰ کرسی مجلس دهم را زنان اشغال کنند.  این در حالی است که در مجلس نهم تنها ۹ نماینده زن حضور داشتند و از آن تعداد، ۸ تن آنها محافظه کار بودند.
حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، و شهیندخت مولاوردی، معاون وی در امور زنان و خانواده، زنان را به نامزدی در انتخابات امسال مجلس ترغیب کردند. سهیلا جلودارزاده، نماینده باسابقه مجلس شورای اسلامی که به مجلس دهم نیز راه یافته، در آستانه زمان ثبت نام برای کاندیداتوری انتخابات مجلس، از زنان خواست که برای رفع مشکلات و بهبود وضع زندگی خود و خانواده شان، خود را نامزد نمایندگی مجلس کنند.
مطبوعات هوادار روحانی با انتشار شعارهایی برای چند کمپین گوناگون، از جمله: «فرصت طلایی را از دست ندهیم»، و «۵۰ نماینده زن را به مجلس بفرستیم»، زنان را به ثبت نام برای کاندیداتوری تشویق کردند.
از میان ۱۲۱۲۳ نامزد نمایندگی مجلس دهم، ۱۲۳۴ تن، زن بودند، که شمار اندکی است، اما نزدیک به سه برابر این تعداد در دورهای پیشین انتخابات مجلس است. از مجموع تعداد داوطلبان نمایندگی مجلس، ۶۲۰۰ نفر از سوی شورای نگهبان تأیید صلاحیت شدند، که ۵۸۶ نفر از آنها زن بودند.
بسیاری برآنند که کمپین های پیش از انتخابات در تشویق زنان به کاندیداتوری مؤثر بوده است.
آخرین دوره ای که مجلس شورای اسلامی در آن شاهد راه یافتن شمار دورقمی نمایندگان زن به ساختمان بهارستان بود، به سال ۱۳۵۸ بازمی گردد و حتی در آن دوره مجلس هم، تنها ۱۴ نماینده زن حضور داشتند.
برخی شباهت ها میان نامزدهای زن راه یافته به مجلس دهم به چشم می خورد. بسیاری از آنها از خانواده هایی متنفذ در سیاست یا دارای سوابق دولتی می آیند، اغلبشان تحصیلکرده اند و شماری ازا آنها دانشجوی دوره دکتری هستند ( که البته برخورداری از تحصیلات تکمیلی در میان زنان طبقات متوسط و مرفه ایرانِ امروز، امری عادی است)، عمومشان متأهلند و از خانواده های سنتی مذهبی می آیند.
سکینه الماسی، ۳۷ ساله، نماینده انتخابی مجلس از جم در جنوب ایران است. او سابقه فعالیت دولتی در عرصه مددکاری اجتماعی دارد و دانشجوی دکتری است. الماسی که ورزشکار است و طی سال های گذشته در رشته های تیراندازی، بسکتبال، و آمادگی جسمانی فعال بوده است، خود را معتدل معرفی می کند و با اظهارات مطبوعات یا ناظرانی که او را به جناح اصلاح طلب منسوب کرده اند، مخالفت می ورزد. او در مصاحبه ای گفته نه اصلاح طلب است و نه محافظه کار.
زهرا سعیدی مبارکه که از مبارکه اصفهان به مجلس دهم راه یافته، دانش آموخته مهندسی است و ۳۲ سال دارد. وی نیز چندین سال سابقه فعالیت دولتی دارد. او در حوزه انتخاباتی اش ۲۰ هزار و ۴۶۳ رأی آورد: بیش از ۶۰۰۰ رأی بیشتر از تعداد آراء کاندیدای رقیبش (که مرد بود)، و از این رو، در همان دور اول برنده ی محرز رقابت نمایندگی مجلس شد. در مبارکه۷۲ درصد از شهروندان واجد شرایط پای صندوق های رأی رفتند، که از متوسط مشارکت ملی بیشتر بود. سعیدی به عنوان فعال قرآنی معرفی می شود. او در هلال احمر هم کار کرده اما برخی معتقدند آنجا فعالیت چندان مؤثری نداشته است. به رغم ناروشن بودن اصلاح طلب بودن وی در پوسترها و تبلیغات انتخاباتی اش، خانم سعیدی وابسته به اصلاح طلبان تلقی می شود.
حمیده زرآبادی، ۳۵ ساله، مهندس برق، و از خانواده ای روحانی، از قزوین نامزد اصلاح طلبان شد. انتخاب وی به عنوان کاندیدا در پی آن انجام گرفت که نخستین گروه داوطلبان اصلاح طلب از قزوین رد صلاحیت شدند.
هاجر چنارانی که خود را نامزد مستقل معرفی می کند، از نیشابور در استان خراسان در شرق ایران به مجلس دهم راه یافته است. چنارانی که در رشته جامعه شناسی مدرک کارشناسی ارشد دارد، در دولت روحانی فعال بوده است. او ۳۷ ساله و دارای سه فرزند است. شماری از هواداران وی او را در زمینه آنچه «شفافیت کاندیداها» خواندند، تخمین زدند و پیش از انتخابات، میزان شفافیت خانم چنارانی را ۸۰ درصد برآورد کردند.
ناهید تاج الدین نماینده اصلاح طلب از اصفهان است که دانشجوی دکتری رشته ژنتیک است و عمده دوران کار حرفه ای خود را در محیط های دانشگاهی گذرانده. تاج الدین پس از پیروز شدن در انتخابات مجلس، بیانیه ای صادر کرد و طی آن از هودارانش تشکر کرد و گفت که «خاطره پدر و برادر شهیدم برایم تداعی شد
مینو خالقی، که او هم از اصفهان به مجلس دهم راه یافته، نماینده اصلاح طلب دیگری است که طی چند سال اخیر از فعالان اصلاح طلب بوده است. خالقی دانشجوی دوره دکتری رشته حقوق است.
پروانه سلحشوری، ۵۱ ساله، نماینده اصلاح طلب تهران در مجلس دهم است. او که اصالتاً‌ اهل مسجد سلیمان در جنوب ایران است، مدرک دکترای جامعه شناسی دارد و نامش در میان فهرست ۳۰ عضوی محمدرضا عارف بود. خانم سلحشوری پیش از انتخابات، از صدا و سیما برای آنچه «تلاش برای ناامید کردن مردم از حضور در انتخابات» خواند، انتقاد کرد.
او در پی انتخاب شدن به نمایندگی مجلس دهم، با روزنامه ایتالیایی کوریره دله سرا گفتگویی کرد که خبرساز و جنجالی شد. وی طی این گفتگو نسبت به آینده حقوق زنان در ایران ابراز خوشبینی کرد و به احتمال تغییراتی طی زمان، اشاره کرد. سلحشوری همچنین در این مصاحبه به شخصی بودن، و نه اجباری بودنِ‌ امر حجاب اشاره کرد.
به دنبال انتشار گفتگوی سلحشوری با این روزنامه ایتالیایی، مطبوعات محافظه کار ایران  به تندی از وی انتقاد کردند. در واکنش، او مدعی شد که گفتگو، ویرایش و خلاصه شده است و دیدگاه های او را به طور کامل منعکس نمی کند. گفتنی است که همسر خانم سلحشوری هم به عنوان اصلاح طلب نامزد نمایندگی شده بود اما رأی کافی کسب نکرد.
فاطمه حسینی، ۳۰ ساله، که او هم دانشجوی دوره دکتری است، جوانترین زن نماینده مجلس دهم است که از میان اصلاح طلبان تهران انتخاب شده است. او که دانشجوی دکتری مدیریت مالی است، فرزند صفدر حسینی است. صفدر حسینی مدیرعامل صندوق توسعه ملی ایران است و وزیر کار و اقتصاد در کابینه محمد خاتمی بوده است.
در دوره های پیشین مجلس ایران، از جمله مجلس نهم، شمار اندک نمایندگان زن، مسئله عمده ای بود. نگران کننده تر آن بود که اغلب همان تعداد اندک نمایندگان زن، ضد حقوق زنان بودند. در دوران نمایندگی این گروه از زنان محافظه کار بود که لوایحی چون کاهش تعداد ساعات کار زنان طرح و تصویب شد. چنین لایحه ای، که تصویب، و به قانون تبدیل شد، به رغم ظاهرش که به نفع زنان به نظر می رسد و ممکن است در کوتاه مدت به آنها کمک کند تا ضمن حضور در محیط کار،‌ بتوانند به امور خانواده شان هم رسیدگی کنند، در عمل بسیاری از کارفرمایان را از استخدام زنان منصرف می کند. این واقعیت که اغلب زنان نماینده مجلس دهم اصلاح طلب هستند،‌ امید ایجاد تغییر در شرایط و قوانین مردسالارانه ای (چون قانون تعداد ساعات کار) را تقویت می کند.
الهه کولایی، اصلاح طلب شاخص و نماینده مجلس ششم، در مصاحبه ای به آفتاب نیوز گفته است: «هر زمانی که احزاب و گروه‌های سیاسی زنان فعال را جدی بگیرند شانس حضور زنان در عرصه‌های مدیریتی افزایش پیدا می‌کند.»
این که تلاش زنان نماینده مجلس دهم برای به دست آوردن آزادی های بیشتر و محدودیت های کمتری برای زنان، ثمربخش باشد یا نه، اکنون ناروشن است. بسیاری از زنان ایرانی اما،‌ گویی  با سمیرا هم عقیده اند. سمیرا که ۴۲ ساله و دبیر دبیرستانی در غرب ایران است، در گفتگویی تلفنی با نویسنده این مقاله پیرامون نتایج اتنخابات مجلس، گفت:‌«بیشتر زنان ایرانی به همین هم راضی اند. به شرایط بهتر امیدواریم. باید امیدوار باشیم.»
مهرناز صمیمی، روزنامه نگار و مترجم همزمان، ساکن واشنگتن است. در توییتر:
@MehrnazSamimi

RELATED CONTENT